Een appeltje eten met ... Marcel Musters

Brabanders met een harde G

In het theatercafé van het Bellevue in Amsterdam zit ik verscholen aan een klein tafeltje achter een grote pilaar. Ik drink cappuccino en geniet van wat ik zie. Mijn oog gaat uit naar Marcel Musters. Een kwartier geleden heeft hij me laten lachen, heeft hij me ontroerd en heb ik hem bewonderd in de voorstelling Meepesaant waarin hij samen speelt met Marc-Marie Huijbrechts. Meepesaant gaat over twee zussen, twee vriendinnen, twee vrouwen uit Tilburg. Elke week kaarten ze samen en hebben het 'meepesaant' over mannen, kwalen en kinderen. Over het leven, de dood en het koor. Een niet in woorden te vatten nuance over de Brabantse manier van doen, over de omgang met elkaar, over wat er wel en wat er zeker niet gezegd wordt, bracht mij tijdens deze voorstelling in één klap thuis. Als ik zo van een afstandje naar Marcel kijk zie ik hem als vanzelfsprekend contact maken met de mensen die een half uur daarvoor nog zijn publiek waren. Hij praat, hij lacht, hij raakt aan. Een "Oh echt waar, vond je het herkenbaar" hoor ik boven het rumoer uitstijgen. Ik leun achterover in mijn stoel en geniet met volle teugen van wat er zich voor me afspeelt.

Uit het leven gegrepen

We ontmoeten elkaar later in het echt voor de kassa en we gaan buiten zitten. Sigaretten op tafel, koffie en cola light bij de hand en we beginnen ons gesprek over de voorstelling. "Er echoden zoveel woorden en zinnen van vroeger in ons hoofd", begint Marcel "dat het helemaal niet zo moeilijk was om deze voorstelling te maken. Ik wil dat de dingen die ik maak echt en waarachtig zijn. Met zoveel voorbeelden uit je eigen verleden ontstaat dat dan vrij snel. Marc -Marie en ik komen uit echte Brabantse families. Toen we een paar keer met elkaar op het terras zaten, bleven de anekdotes om een voorstelling van te maken als vanzelf naar buiten rollen."

Waarderen

"Vroeger wilde ik graag weg uit Brabant", vertelt Marcel "ik wilde de wijde wereld in, creatief zijn en me vrij voelen en dat dacht ik in Brabant niet te vinden. Het mooie is hoe ouder ik nu word hoe meer ik ook ga waarderen waar ik vandaan kom. Het is als afstoten en omarmen. Het is als jouw eigen verhaal waar mooie dingen en minder mooie dingen bij elkaar komen. Waar verdriet en geluk zich herbergen. Ik heb inmiddels geleerd dat je naar je verdriet, naar je zwaktes toe moet om je te ontwikkelen. Daar waar je eigenlijk niet naar toe wil, ligt een onmetelijke schat begraven. Als je dat durft toe te laten, ontwikkel je je als mens zowel als acteur. Die twee dingen lopen bij mij door elkaar heen, ze zijn één." "Wij Brabanders zijn er zo goed in om onze problemen weg te lachen", gaat Marcel verder. "Dat is aan de ene kant een gigantische kracht maar het maakt ook kwetsbaar. Het lijkt wel of in Brabant de dingen op de muren staan geschreven. Iedereen leest het, niemand zegt het hardop maar je wordt er wel door beïnvloed." "Als je zowel letterlijk als figuurlijk afstand neemt van je omgeving zie je beter wat het met je doet."

Rust

"Wat voor mij persoonlijk belangrijk is", zegt Marcel," is dat ik rust krijg en balans in wat ik doe en hoe ik me voel." Ik begrijp wat hij zegt. Marcel is een mensenmens. Zijn antennes staan wagenwijd open en hij houdt in de gaten of die ander het naar z'n zin heeft. Hij zorgt. Niet alleen voor koffie maar ook voor een sfeer die gemoedelijk is. Hij bekommert zich daadwerkelijk om het welzijn van een ander. En toch kost het tijd voordat er echt connectie tussen ons is. Is dat dan dat Brabantse laagje waar we beiden door beïnvloed zijn of hebben we hier te maken met persoonskenmerken? De sfeer kenmerkt zich door toegankelijkheid, openheid en het gemak waarmee het gesprek ontstaat. Pas als de kat uit de boom gekeken is, zijn we in staat om die ander echt toe te laten, om echt contact te maken. Tijdens ons gesprek schommelt het niveau van communiceren tussen een gezellig laagje oppervlakkigheid en de dingen die er echt toe doen. Deze combinatie tussen luchtigheid en inhoud brengt balans. Soms domineert luchtigheid de inhoud en soms andersom. Wat me opvalt is dat luchtigheid z'n intrede doet als de situatie verandert. Als we het gesprek onderbreken voor het halen van koffie, bij de binnenkomst van Karen de fotograaf of bij het verkassen naar de kleedkamer herhaalt zich het patroon. Inhoud achterhaalt luchtigheid als de situatie zich ervoor leent. Achteraf bedenk ik me dat Marcel het zo bij het rechte eind heeft als hij zegt dat hij rust nodig heeft. Rust in ons gesprek, zonder afleiding door wat dan ook, zorgde ervoor dat we konden spreken over zijn geliefde inhoud.

Verbinding

"Als acteur wil ik verbinding brengen, wil ik mensen laten lachen maar wil ik bovenal troost bieden. Voor veel mensen is het leven droef", gaat hij verder. "Kijk alleen al dat we met de dood te maken hebben, dat is toch vreselijk". Ik geloof dat het enige wat mensen kunnen doen is reageren op wat ze overkomt. Als er dan anderen zijn die een beetje troost kunnen bieden, wil ik er daar graag één van zijn." "Je merkt het ook tijdens deze voorstelling. Als er een collectieve aaach van herkenbaarheid door de zaal gaat, weet ik dat mensen voelen dat ze er niet alleen voor staan". “Dat mes snijdt trouwens aan twee kanten”, zegt Marcel. “Het delen van mijn eigen ervaringen met anderen is voor mezelf ook fijn.”

Geloven

Volgens mij is dat het antwoord op de vraag waarom wij Marcel Musters zo goed vinden. Tenminste alle mensen die ik over hem spreek. Unaniem zijn zij in hun oordeel over hem. Ze geloven hem als acteur. Ongeacht welke rol hij speelt. "Het leuke is ", zegt hij zelf hierover," ik bedenk al een tijdje niet meer wat het publiek zou willen zien maar ik maak wat ik graag wil maken. Dat gaat altijd over het kleine, bijna kneuterige, kwetsbare dingen die mensen herkennen en graag willen zien". "Door de jaren heen heb ik zelf ook moeten leren geloven dat ik kan acteren en inmiddels is dat wel gelukt." "Ik herinner me nog goed dat ik op de toneelschool pas weer de klas in mocht als ik zelf ook geloofde dat ik het kon." "Dat was voor mij zo'n belangrijk omslagpunt." "Vanaf toen ben ik gaan leren om te geloven in mezelf!" "Raar eigenlijk hè", besluit Marcel, "dat zoiets niet vanzelf gaat". Hij lacht en ik zie een man met een groot hart die heel terecht door velen omarmd wordt.

Ook deze ontmoeting was voor mij een dierbare. Wortels kregen water om zelfstandig vertakking op te zoeken. Te gaan in de richting van waar ze naar toe willen, in liefdevolle verbinding met de oorsprong. We noemen het groei!

Op Marcel's website www.mugmetdegoudentand.nl lees je meer over zijn werk en dat zijn van gezelschap Mug met de gouden tand.

Tekst: Abbey Aarts
Foto's: Karen Voshol

Terug..